Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων και οι απολεσθέντες συγγενείς του. Κώστας Κοτσανάς
Οι ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία» (ΗΠΑ), που εδρεύει στον ακαδημαϊκό χώρο του Πανεπιστημίου της Connecticut (University of Connecticut, USA σας παρουσιάζουν.
Το Διεθνές συνέδριο στην Σύμη, προς Τιμήν των Δυτών των
Αντικυθήρων
«Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, Ίππαρχος ο Ρόδιος και οι Συμιακοί Ήρωες του
Βυθού»
Ομιλία έβδομη.
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων και οι απολεσθέντες συγγενείς
του
Ομιλητής : Κώστας Κοτσανάς
Ιδρυτής Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας
Διοργάνωση:
Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία» (ΗΠΑ)
υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού (Ελλάδος)
με την υποστήριξη:
- Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
- Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.
- Δήμος Σύμης.
- ΠανΡοδιακός Συλλόγος "Απόλλων" ΗΠΑ-Καναδά-Ελλάδα.
- Συμαϊκή Αλληλοβοηθητική Αδελφότης Νέας Υόρκης «Η Αίγλη»Σύλλογος
- Συμαίων Ρόδου "Ο Γλαύκος".
- Κοινωνικός Σύλλογος Συμαίων Αττικής "Ο Πανορμίτης".
- Δωδεκανησιακή Ομοσπονδία ΗΠΑ.
- Ελληνικός Φοιτητικός Σύλλογος Παιδεία.
- Πανεπιστήμιον της Κοννέκτικατ, ΗΠΑ
- Ένωση Γυναικών Σύμης
- Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ)
Χορηγοί επικοινωνίας:
- Ένωση Δημοσιογράφων Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (Ε.ΔΗ.Π.Η.Τ.) https://edipit.gr
- Φρυκτωρίες, Τηλεοπτικός και Διαδικτυακός Σταθμός, https://www.fryktories.net
------------------------------------------------------------------------------------------
Σύντομη περίληψη.
Στην αρχαία Ελλάδα η ακριβής μέτρηση του χρόνου με την ευρεία έννοια ήταν άμεσα
συνυφασμένη με την αστρονομία, τη γεωμετρία, την αυτοματοποιητική, την
υπολογιστική, τη μηχανική, την πλοήγηση, τη γεωδαισία και άλλες αρχαίες
επιστήμες.
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι μία υπολογιστική μηχανή προσομοίωσης του
χρόνου. Από την αρχαία γραμματεία διασώζονται όλες οι σχετικές θεωρητικές
προσεγγίσεις αλλά και ομοειδείς πρακτικές μηχανές υπολογισμού του χρόνου.
Είναι βέβαιο ότι υπήρξαν και πολλοί εντελώς παρόμοιοι μηχανισμοί υποδεέστεροι
αλλά και πολυπλοκότεροι.
Η τύχη (αλλά και η στατιστική) μας δώρισε επομένως ένα μέσο μηχανισμό από τους
πολλούς.
Η πολυτιμότητα και η επαναχρησιμοποίηση του υλικού κατασκευής τους (χύτευση
ορειχάλκου) οδήγησε στη ταχεία εξαφάνισή τους στις σκοτεινές εποχές που
ακολούθησαν.
Ίσως δεν μάθουμε ποτέ αν είχε ενσωματωθεί ένα πλανητάριο (ομοαξονικό ή σε
περιφερειακή διάταξη) στο μηχανισμό, αν μπορούσε να λειτουργήσει και αυτόματα
σε πραγματικό χρόνο μέσω τροχαλίας στον άξονα της σελήνης και ισόχρονης
κλεψύδρας, κ.ά.
Γνωρίζουμε όμως καλά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, ότι οι Έλληνες είχαν αυτές
τις δυνατότητες (και πολλές περισσότερες) και με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η αναλυτική περιγραφή από τον Βιτρούβιο του υδραυλικού ωρολογίου του Κτησιβίου
(με χρήση υπολογιστικών γραναζιών και μηχανισμού ανάσχεσης) και του αναφορικού
υδραυλικού ωρολογίου (με τη χρήση περιστρεφόμενου εποχιακού ημερολογίου 365
οπών-ημερών), μας επιτρέπει να ανακατασκευάσουμε τα ακριβή αυτά 24ωρα
ωρολόγια-ημερολόγια. Αυτά θα μπορούσαν εύκολα να λειτουργούν αυτόματα και
αδιάκοπα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, με την κατάλληλη υδραυλική και μηχανολογική
διάταξη (σιφωνισμός, ανάσχεση κίνησης κατά την παλινδρόμηση, αυτόματη
μετατόπιση τυμπάνου ή ωροδείκτη ανά 24ωρο μέσω γραναζωτής σχέσης μετάδοσης
366,25/365,25).
Παρόμοιες διατάξεις χρησιμοποιούνταν κατά κόρον στην Ελληνιστική Περίοδο
λαμβάνοντας υπόψιν τις διατάξεις των Αλεξανδρινών αυτομάτων π.χ. του Φίλωνος
του Αλεξανδρέως, κ.ά.
Ο ακριβέστατος κύκλος των εκλείψεων, ο διαχωρισμός και υπολογισμός τροπικού και
αστρικού έτους, η εκκεντρότητα των τροχιών του ηλίου και της σελήνης ως προς το
κέντρο της γης και ηβγωνία μεταξύ σεληνιακού τροχιακού και εκλειπτικού επιπέδου
που υπολόγισε ο Ίππαρχος αν είχαν εφαρμοστεί μηχανικά θα απέδιδαν πλέον
εξαιρετική ημερολογιακή ακρίβεια, που αν καθιερωνόταν και στον πληθυσμό θα
αφαιρούσε τη μεταγενέστερη ανάγκη εφαρμογής του υποδεέστερου Ιουλιανού
ημερολογίου και παράλληλα, θα μετέθετε την εφαρμογή του Γρηγοριανού για αιώνες
αργότερα.
Οι μηχανικές ουράνιες σφαίρες (πλανητάρια) δηλ. μηχανισμοί προσομοίωσης των
ουράνιων σωμάτων αλλά και συγγράμματα (απολεσθέντα πλέον) περί σφαιροποιίας
πρωτοεμφανίζονται την ελληνιστική περίοδο με πρωτοπόρο τον Αρχιμήδη.
Ο Κικέρων περιγράφει γλαφυρά το θαυμαστό μηχανικό σύμπαν του Αρχιμήδη και
παράλληλα το αντίστοιχο του Ποσειδωνίου.
Τουλάχιστον 10 μεταγενέστεροι αρχαίοι συγγραφείς επιβεβαιώνουν με θαυμασμό την
ύπαρξη αυτών των «εξαιρετικών» συσκευών.
Δυστυχώς δεν διασώζεται κανένα σύγγραμμα, ούτε κάποια συσκευή από την
καταπληκτική αυτή παράδοση.
Η υποθετική ανασύσταση του πλανηταρίου του Αρχιμήδη βασίστηκε τις πλέον
αποδεκτές θέσεις των Ελλήνων «επιστημόνων» του 3ου π.Χ.
Οι προσομοιώσεις στο μηχανισμό πραγματοποιήθηκαν με τις πλέον αποδεκτές θέσεις
των Ελλήνων «επιστημόνων» του 3ου αι. π.Χ. (π.χ. κύκλος Καλλίππου, κύκλος
Σάρου-εξελιγμού, μικρές Βαβυλωνιακές πλανητικές περίοδοι) ενώ εφαρμόστηκε
μηχανοποίηση της παραγωγής των εκλείψεων όπως ακριβώς περιγράφει ο Κικέρων.
Η υποθετική ανασύσταση του «υδραυλικού ωρολογίου» του Ανδρόνικου Κυρρήστου στο
λεγόμενο «πύργο των ανέμων» στην Αθήνα υπολογίστηκε ως ένα πλήρως
αυτοματοποιημένο και σύνθετο υδραυλικό ωρολόγιο, ημερολόγιο και πλανητάριο,
βασισμένο στις πλέον αποδεκτές θέσεις των Ελλήνων «επιστημόνων» του 2ου -1 ου
π.Χ που ενσωμάτωνε όλη την καινοτόμα τεχνολογία της εποχής του, σχετικά με τη
μέτρηση του χρόνου, σε όλες του τις εκδοχές .…………………………………………………………………………….
Βιογραφικό του ομιλητού.
Ο Κώστας Κοτσανάς γεννήθηκε το 1963 στην Αιγείρα –
Σελιάνα Αχαΐας.
Σπούδασε στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του
Πανεπιστημίου Πατρών.
Έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού και
ιδιαίτερα στο πεδίο της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας.
Έχει πραγματοποιήσει πλήθος διαλέξεων ως προσκεκλημένος ομιλητής, που αφορούν έρευνες και μελέτες του στην αρχαιοελληνική τεχνολογία, σε Διεθνή Συνέδρια, Πανεπιστήμια, Αρχαιολογικά Μουσεία και Διεθνείς Οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Εθνική Βιβλιοθήκη Γαλλίας /Διεθνές Συνέδριο Μουσείων Επιστημών Ασίας "ISSM" / Πανεπιστήμιο Κάν / Εθνικό Μουσείο Επιστημών Κορέας, Αρχαιολογικό Μουσείο Βασιλείας, Αρχαιολογικό Μουσείο Βαρέζε, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Πατρών, Γραφεία Ευρεσιτεχνιών Χάγης, Βιέννης και Μονάχου, κ.α.).
Έχει παρουσιάσει πολλές διατριβές με το ίδιο αντικείμενο στα σημαντικότερα σχετικά Διεθνή Συνέδρια.
Έχει δημιουργήσει το «Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας»
και το «Μουσείο Αρχαίων.Ελληνικών Μουσικών Οργάνων και Παιχνιδιών» στην Αθήνα
(Πινδάρου 6 και Ακαδημίας, Κολωνάκι), το «Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής
Τεχνολογίας» στο Κατάκολο και το «Μουσείο Αρχιμήδη» στην Αρχαία Ολυμπία και όλα
τα εκθέματά τους μαζί με το υποστηρικτικό τους υλικό, χωρίς καμιά επιχορήγηση
από οποιοδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα.
Στα μουσεία εκτίθενται 350 περίπου λειτουργικά ομοιώματα εφευρέσεων των αρχαίων
Ελλήνων με στόχο να αναδείξουν μια σχετικά άγνωστη πτυχή του αρχαιοελληνικού
πολιτισμού και να αποδείξουν ότι η αρχαιοελληνική τεχνολογία λίγο πριν το τέλος
του αρχαιοελληνικού κόσμου ήταν εξαιρετικά όμοια με τις απαρχές της νεωτερικής
τεχνολογίας μας.
Έχει πραγματοποιήσει πολλές περιοδεύουσες Εκθέσεις, σε όλο τον κόσμο (και στις πέντε ηπείρους) σε Αρχαιολογικά και Επιστημονικά Μουσεία, Πανεπιστήμια και Διεθνείς Οργανισμούς, όπως στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών της Χάγης, της Βιέννης και του Μονάχου, το Αρχαιολογικό Μουσείο του Βαρέζε και της Βασιλείας, το Πολυτεχνείο της Λυών, το Ελληνικό Μουσείο Μελβούρνης, το Μουσείο Επιστημών της Κορέας, την Εθνική Βιβλιοθήκη Γαλλίας (Παρίσι), το Γαλιλαίο Παρκ (Γερμανία), Εθνικό Μουσείο Επιστημών Ταϊλάνδης, Τεχνολογικό Μουσείο Σιγκαπούρης, Βιβλιοθήκη Αλεξάνδρειας (Αίγυπτος), κ.α.
Επίσης, έχει συγγράψει έξι βιβλία σχετικά με την αρχαία ελληνική τεχνολογία.
Έχει βραβευθεί για το έργο του στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Υπουργείο Παιδείας – Αριστείο καινοτομίας – Αθήνα – Μάρτιος 2009 / Ένωση Μουσείων Επιστημών Ασίας – ISSM – Daejeon – Κορέα – Σεπτέμβριος 2016, κ.α.)
------------------------------------------------------------------------------------------Οι Φρυκτωρίες ευχαριστούν θερμά όλους τις ομιλήτριες και
ομιλητές για την άδεια καταγραφής και τηλεοπτικής μετάδοσης.
Τον κύριο Ηλία Τομάζο για την πρόσκληση τηλεοπτικής κάλυψης του συνεδρίου.
Τον Δήμο Σύμης και ιδιαίτερα τον δήμαρχο Σύμης κύριο
Ελευθέριο Παπακαλοδούκα και τον αντιδήμαρχο Σύμης κύριο Νικήτα Ελ. Γρύλλη για
την τεχνική βοήθεια καθώς και το προσωπικό του Δήμου.
------------------------------------------------------------------------------------------
Για οποιαδήποτε πληροφορία ή
καταγγελία, παρακαλούμε, ενημερώστε μας στην κεντρική ιστοσελίδα: https://www.fryktories.net