Ο Κυκεώνας ήταν ένα αρχαίο ελληνικό ποτό φτιαγμένο κυρίως από νερό, χοντραλεσμένο κριθάρι (πτισάνη) και βότανα (κυρίως γλήχωνα, βότανο παρόμοιο με την μέντα). Αναφέρεται ότι χρησιμοποιούνταν επίσης και μυρωδικά όπως το κύμινο.[1] Χρησιμοποιούνταν στο αποκορύφωμα των Ελευσίνιων Μυστηρίων για να σπάσει την ιερή αποχή από το φαγητό και το πιοτό, αλλά ήταν επίσης ένα αγαπημένο ποτό των Ελλήνων αγροτών.

Ο Κυκεώνας αναφέρεται στα ομηρικά κείμενα. Η Ιλιάδα τον περιγράφει ως αποτελούμενο από κριθάρι, νερό, βότανα, και τριμμένο τυρί αιγών (XI, 638-641). Στην Οδύσσεια, η Κίρκη προσθέτει κάποιο μέλι και χύνει το μαγικό φίλτρο της σε αυτόν (Χ, 234). Στον ομηρικό ύμνο η θεά Δήμητρα αρνείται το κόκκινο κρασί αλλά δέχεται τον καμένο Κυκεώνα από νερό και κριθάρι.

Θεωρείται ότι είχε χωνευτικές ιδιότητες. Ο Ερμής το συστήνει, στην Ειρήνη του Αριστοφάνη (V. 712), στον ήρωα που έφαγε πάρα πολλά ξηρά φρούτα και καρύδια. Οι αριστοκράτες τον απέφευγαν ως ποτό των αγροτών.

Ο Θεόφραστος απεικονίζει στους χαρακτήρες του (IV, 2-3) έναν αγρότη του οποίου η αναπνοή που αποπνέει θυμάρι ενοχλεί τους γείτονές του στην Εκκλησία.

Σε μία προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα του πώς τόσοι πολλοί άνθρωποι στη διάρκεια δύο χιλιετιών, είχαν οράματα χρησιμοποιώντας τον Κυκεώνα κατά τη διάρκεια της τελετής τωνΕλευσίνιων Μυστηρίων, εικάζεται ότι το κριθάρι που χρησιμοποιούνταν ήταν μολυσμένο από τον παρασιτικό μύκητα Ερυσίβη, οι ψυχοενεργές ιδιότητες του μύκητα προκάλεσαν την έντονη εμπειρία που περιέγραφαν οι συμμετέχοντες στα Ελευσίνια.

 [Andrew Dalby, Food in the ancient world from A to Z, Routledge 2003, σελ. 191 στο Google Books

·         Armand Delatte, Le Cycéon, breuvage rituel des mystères d'Éleusis, Belles Lettres, Paris, 1955 (γαλλικά)

·         Andrew Dalby, Food in the ancient world from A to Z, Routledge 2003

·         Kykeon (Gr. κυκεών, from κυκάω, "to stir, to mix") was an Ancient Greek drink of various descriptions. Some were made mainly of water, barley and naturally occurring substances. Others were made with wine and grated cheese. A kykeon was used at the climax of the Eleusinian Mysteries to break a sacred fast, but it was also a favourite drink of Greek peasants.

·         Kykeon is mentioned in Homeric texts: the Iliad describes it as consisting of Pramnian winebarley, and grated goat's cheese (XI, 638–641). In the Odyssey, Circe adds some honey and pours her magic potion into it (X, 234). In The Homeric Hymn to Demeter, the goddess refuses red wine but accepts kykeon made from water, barley and pennyroyal.

·         It was supposed to have digestive properties. Hermes recommends it in AristophanesPeace (v. 712) to the hero who ate too much dry fruit and nuts. Aristocrats shunned it as a peasant drink.Theophrastus depicts in his Characters (IV, 2–3) a peasant whose thyme breath inconveniences his neighbours at the Ecclesia.

·         In an attempt to solve the mystery of how so many people over the span of two millennia could have consistently experienced revelatory states during the culminating ceremony of the Eleusinian Mysteries, it has been posited that the barley used in the Eleusinian kykeon was parasitized by ergot, and that the psychoactive properties of that fungus triggered the intense experiences alluded to by the participants at Eleusis.[1]

·         For more on the possibilities of the Kykeon's psychoactive properties, see entheogenic theories of the mysteries.