Αποτέλεσμα εικόνας

Ερευνά και καταγράφει: :
Φυλλίτσα Αθηναϊς Αναπνιώτου
Ιστορικός – Ερευνήτρια, Συγγραφέας, Εικαστικός
Fb : Fillitsa Athinais Anapniotou

Βρέθηκαν στους ταφικούς περιβόλους των πολύχρυσων Μυκηνών, του μυθικού βασιλείου του Αγαμέμνονα.

Οι αρχαίοι Ελληνες πίστευαν πως κάθε ψυχή, ανάλογα με τις πράξεις της, αποκτά και διαφορετικό βάρος. Και για να της δώσουν τη θέση που της άξιζε στον Κάτω Κόσμο έπρεπε να τη ζυγίσουν.

 Ακριβώς αυτόν τον ρόλο έχουν και οι ζυγοί ψυχοστασίας που βρέθηκαν στους ταφικούς περιβόλους των πολύχρυσων Μυκηνών, του βασιλείου του μυθικού Αγαμέμνονα τον οποίο πρώτος ύμνησε ο Ομηρος στα έπη του και αποτέλεσε το σημαντικότερο και πλουσιότερο ανακτορικό κέντρο της Υστερης Εποχής του Χαλκού στην Ελλάδα.


Αποτέλεσμα εικόνας

1. Μυκηναϊκή ζυγαριά ψυχοστασίας (περ. 1600πΧ)
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Π81).

Λεπτεπίλεπτες και κατασκευασμένες από χρυσό είναι οι ζυγαριές του 16ου αι. π.Χ. που σήμερα εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και οι οποίες αποκλείεται να χρησιμοποιούνταν για εμπορικούς σκοπούς. Αν παρατηρήσει κάποιος στα μικρά τους δισκάκια είναι χαραγμένες πεταλούδες με χάντρες στα φτερά τους ή λουλούδια με έξι πέταλα και θεωρούνται εξαίρετα δείγματα της υψηλής τεχνικής που είχε αναπτυχθεί στην πόλη που ίδρυσε ο Περσέας και πήρε το όνομά της είτε επειδή εκεί έπεσε ο μύκης του ξίφους του, είτε επειδή εκεί αποκαλύφθηκε μία πηγή με άφθονο νερό, η Περσεία πηγή, κάτω από τη ρίζα ενός μύκητος, δηλαδή ενός μανιταριού. 

Αποτέλεσμα εικόνας

2. Ο Δίας ζυγίζει τη μοίρα του Αχιλλέα και του Έκτωρα (ψυχοστασία).
Χαλκογραφία του 1869 (αντίγραφο)

Η πεταλούδα  στην ελληνική μυθολογία – ιστορία, συχνά χρησιμοποιείται για να απεικονίσει την ανθρώπινη ψυχή. Οι χρυσές ζυγαριές,  λοιπόν,  έμπαιναν όπως φαίνεται, στον τάφο του επιφανούς νεκρού για να ζυγίσουν την ψυχή του. 

Στον ελληνικό κόσμο, τουλάχιστον σύμφωνα με τον Ομηρο, πιστεύεται πως οι ζυγοί ψυχοστασίας είχαν και έναν διαφορετικό ρόλο. Στη χρυσή ζυγαριά του Διός τοποθετούνταν τα είδωλα ή οι κήρες - οι θανατικές μοίρες - των ανθρώπων και το αποτέλεσμα έκρινε ποιος θα έχανε τη ζωή του κατά τη διάρκεια της μάχης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση που κρίνεται η τύχη του Αχιλλέα και του Εκτορα. Η πλάστιγγα έγειρε προς την πλευρά του Εκτορα και κατά συνέπεια ήταν εκείνος που αποφασίστηκε να πεθάνει.

Υπάρχει και τραγωδία του Αισχύλου υπό τον τίτλο «Ψυχοστασία» στην οποία η θεά Θέτις - μητέρα του Αχιλλέα - και η Ηώς - μητέρα του Μέμνονα - ζύγιζαν τις ζωές των παιδιών τους.

3. Συγκινητικό απομεινάρι του χρόνου είναι το απαραίτητο για τον Κάτω Κόσμο εισιτήριο, ένα μικρό έλασμα χρυσού που πάνω του είναι χαραγμένες οδηγίες για το ταξίδι ή απλά το όνομα του νεκρού μύστη. Στην ενότητα παρουσιάζεται ο θεός Διόνυσος, η Περσεφόνη, ο Ορφέας καθώς και επιλεγμένα χρυσά ελάσματα των μυστών από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας και τάφους της Μακεδονίας.

Αποτέλεσμα εικόνας


4. Ένα μικρό πήλινο τραπέζι παιχνιδιού με θρηνωδούς, από το νεκροτφείο του Κεραμεικού, φέρνει μνήμες από τις μοιρολογίστρες και τις γυναίκες που θρηνούν και φροντίζουν το σώμα του εκλιπόντα.
Απέναντι στην αιώνια αγωνία του ανθρώπου για το τί υπάρχει ή συμβαίνει στο επίφοβο «μετά», η τέχνη ανοίγει δικούς της δρόμους για να επισκεφθεί και να γνωρίσει το βασίλειο του Άδη και να καταστήσει θεατό το Αθέατο∙ αυτό σημαίνει άλλωστε το όνομα Άδης - λέξη σύνθετη από το άλφα στερητικό και το «ιδείν» -, δηλαδή αόρατος. Ποικίλες όψεις του άγνωστου, Κάτω Κόσμου μέσα από αρχαιότητες, που επιχειρούν εξ ορισμού το άτοπο: μιαν ιχνηλασία στη χώρα των νεκρών, στον τόπο του επέκεινα.
Η σκληρή αποδοχή του θανάτου μέσα από την προετοιμασία του αγαπημένου νεκρού δε μας είναι ξένη. Σώζεται στα έθιμα που συναντάμε ακόμη σήμερα, ιδιαίτερα στην ελληνική επαρχία.

Φυλλίτσα Αθηναϊς Αναπνιώτου

Ιστορικός – Ερευνήτρια, Συγγραφέας, Εικαστικός

Fb : Fillitsa Athinais Anapniotou