ΕΤΥΜΟΛΟΓΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ «ἄπιτε»!

Ἐξ Ἀναξιµένους ἄρχεσθαι & Ξενοκρατίας* παύεσθαι Anaximenes.jpg

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ ΕΥΡΥΣΤΡΑΤΟΥ ΜΙΛΗΣΙΟΣ 585/4 - 528/5

«τήν ἶριν Ἀναξιμένης φησί γίνεσθαι, ἡνίκα ἄν ἐπιπέσωσιν αἱ τοῦ ἡλίου αὐγαί εἰς παχύν καί πυκνόν τόν ἀέρα. Ὅθεν τό μέν πρότερον αὐτοῦ τοῦ ἡλίου φοινικούν φαίνεται, δια- καιόμενον ὑπό τῶν ἀκτίνων, τό δέ µέλαν, κατακρατούµενον ὑπό τῆς ὑγρότη- τος.». (Σχόλια στα φαινόµενα του Αράτου σ. 515, 27). (= Ο Αναξιμένης λέει ότι το ουράνιο τόξο γίνεται, όταν τύχει να πέσουν οι ακτίνες του ήλιου πάνω σε κρουστό και πυκνό αέρα. Γι’ αυτό το μέρος του νέφους, που βρίσκεται πιο κοντά στον ήλιο φαίνεται κόκκινο, γιατί πυρώνεται από τις ακτίνες αλλά το υπό- λοιπο μέρος φαίνεται μαύρο, γιατί το φως του ήλιου συγκρατείται από την υγρασία)

Ξενοκρατία: η ξενική κυριαρχία, το να διοικείται ή να κυριαρχείται μια χώρα από ξένους παράγοντες ή ξένα συμφέροντα, η υπερίσχυση των ξένων παραγόντων (οικονομικών, θεσμικών, διοικητικών, πολιτικών, πολιτιστικών και κοινωνικών) σε μια χρεωκοπημένη χώρα, η οικονομική υπεροχή των ξένων και η καταδυνάστευση των γηγενών/ντόπιων απ’ αυτούς.

ΣΧΟΛΙΟ: Πιστεύω πως κάτι οσμίζεστε περί ποίας χώρας πρόκειται, μετεπαναστατικά είχαμε την οθωνοκρατία/ βαυαροκρατία (1833-1862), σήμερα έχουμε την “θεσμοκρατία”, τροϊκοκρατία, κουαρτετοκρατία και δανειοκρατία και το κακό δε συμμαζεύεται, αν δεν προβάλουμε veto (= ΟΧΙ) στις ληστρικές - αρπακτικές - τοκογλυφικές τους διαθέσεις. Γιατί απ’ ό, τι πληροφορούμαι με το Νέο Καταστατικό Χάρτη της Ευρώπης που “μαγειρεύουν”, το δικαίωμα του veto, ήτοι της αρνησικυρίας στο διεθνές δίκαιο, να αρνείται ένα κράτος-μέλος διεθνούς οργανισμού την επικύρωση συλλογικής απόφασης με αποτέλεσμα να αποτρέπει την εφαρμογή της, επιδιώκουν την κατάργησή του με όπως πάντα “δημοκρατικές” διαδικασίες.

Πρέπει επιτέλους ως Έθνος και ως Λαός να προβάλουμε αντίσταση σ’ αυτή την ισοπεδωτική λαίλαπα, αν θέλουμε να περισώσουμε την εθνική μας ανεξαρτησία, την εδαφική μας κυριαρχία και την εθνική μας αξιοπρέπεια. Οι “σκληρές” διαπραγματεύσεις δεν γίνονται μόνο με λόγια, χρειάζονται και τα έργα.

Ο Αριστοφάνης στους “Αχαρνής” (425), στίχ. 635, αντιπολεμικό έργο, χαρακτηρίζει δια στόματος του χορού, τους πολίτες που δεν αντιδρούν και τους αρέσει να αυταπατώνται με ψευτοδιλήμματα ως “χαυνοπολίτες”, ήτοι νωθρούς, ανόητους, που κινδυνεύουν λόγω της αποχαύνωσης (απο- βλάκωσης) να καταντήσουν “χαυνόπρωκτοι” (στιχ. 103), ήτοι ευρύπρωκτοι.                                                     Ο Όμηρος τούς αποκαλεί πως είναι (Οδύσσεια δ, 371), “χαυνόφρονες και μη πεπνυμένοι τας φρένας” και “χαλίφρονες” [= χάλι (χαλάω) + φρήν-φρενός] (αστόχαστοι, άμυαλοι, εύκολα απατώμενοι, αδρανείς στο μυαλό, ασύνετοι, άβουλοι, που δεν έχει ακόμη πήξει το μυαλό τους.                                                 Αρκετά επιτρέψαμε και παραχωρήσαμε το δικαίωμα να παίρνουν οι άλλοι μέτρα για μας και να ζούμε σύμφωνα με αυτά που μας υπαγορεύουν. «Το μέλλον δεν θα ‘ρθει από μονάχο του, έτσι νέτο - σκέτο αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς” (Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι, 1893-1930).

AΛΛΟΙ ΠΟΥΛΑΝΕ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΠΟΝΑΝΕ ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ

(Πέτρος Ιωαννίδης)


“Οι περισσότεροι λαοί είναι Ξενόφοβοι, ενώ οι Έλληνες είναι Ξενόδουλοι” (Κώστας Ταχτσής, 1927-1988, μεταπολεμικός λογοτέχνης).

«Ό,τι κι αν ανακαλύψουμε εμείς, μετά από λίγο πληροφορούμεθα ότι το είχε ανακαλύψει ο μικρός αυτός λαός των Ελλήνων, πολλούς αιώνες πρωτύτερα» (Φρειδερίκος Νίτσε, 1844-1900).

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ και ΙΡΙΣ

Στο προηγούμενο άρθρο γράφαμε για την Ίριδα, το ουράνιο τόξο. Η  Ίρις ήταν κόρη του Θαύμαντος (= του Θαυμαστού, κάτι που θαυμάζεις χωρίς να μπορείς να το εξηγήσεις), είναι η γενεσιουργός αιτία των καταιγίδων και της κόρης του Ωκεανού, Ωκεανίδας Ηλέκτρας (= οι σταγόνες της βροχής που αναλύουν το ηλιακό φως δημιουργώντας το ουρά- νιο τόξο). Η  Ίρις είναι η προσωποποίηση του ουράνιου τόξου που συνδέει τον ουρανό με τη γη, γι’ αυτό και ως αγγελιοφόρος των θεών θεωρείται και ονομάζεται  ταχεῖα, ποδήνεμος (= έχουσα πόδια γρήγορα όπως ο άνεμος), ἀελλόπους (= ανεμοπόδης), χρυσόπτερος παρθένος, που μεταφέρει τις διαταγές του Δία και της Ήρας στη γη, στη θάλασσα και τον  Άδη (ΙΛΙΑΣ Ω 77 & ΘΕΟΓΟΝΙΑ Ησιόδου 265-269). Η  Ίρις συμβολίζει το τέλος των καταιγίδων. Κρατάει υδροχόη στο χέρι της, με την οποία μεταφέρει νερό στα σύννεφα ή το κηρύκειον, ράβδο του Ερμή και των ικετών. Οι μεταγενέστεροι την αποκάλεσαν σύζυγο του Ζέφυρου (δυτικός άνεμος, πουνέντης). Η  Ίρις παράγεται από το εἴρω (= λέγω τα μέλλοντα)· σημαίνει και τη νεφελώδη ζώνη, το τόξο το διαφαινόμενο στον ουρανό, επειδή προλέγει αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει, χειμώνας ή καλοκαίρι (ευδία). Ή και από το τηρεῖν καί κινεῖν τόν ὄμβρον, ήτοι αρατηρεί/καιροφυλακτεί και προκαλεί τη ραγδαία βροχή.

Άρπυιες οι αδελφές της Ίριδαςhttp://www.lifo.gr/uploads/image/654478/%CE%86%CF%81%CF%80%CF%85%CE%B9%CE%B5%CF%82.jpg

Οι Άρπυιες είναι οι αρπακτικές φτερωτές τερατόμορφες θεές, οι “Αρπάχτρες των ψυχών και αγγελιοφόροι των τιμωριών”. Θηλυκά τέρατα, όπως όλες οι γυναίκες - μην τρομάξετε - εννοώ βέβαια όχι τη μορφή και την εμφάνιση της γυναίκας -την οποία εκτιμώ, σέβομαι, θαυμάζω και υπεραγαπώ- ως τρομακτικής και επικίνδυνης για τους ανθρώπους, αλλά με τη μεταφορική έννοια του εξαιρετικά ασυνήθιστου και αξιοθαύμαστου, οποιασδήποτε ξεχωρίζει, επειδή έχει μία ιδιότητά της σε πολύ υψηλό βαθμό.                                                               Σήμερα χρησιμοποιούμε τη φράση “ιερόν τέρας” με θετικό πρόσημο για κάθε μία από τις μεγάλες μορφές, ξεχωριστές προσωπικότητες ενός χώρου.     Οι Άρπυιες λοιπόν ήταν κι αυτές κόρες του Θαύμαντος και της Ηλέκτρας, αδελφές της αγγελιοφόρου των θεών  Ίριδας, γρήγορες όπως εκείνη. Παράγεται από το ρήμα ἅρπω = αρπάζω, ἅρπυια, όπως αἴθω, αἴθυια και ἄγω, ἀγυιά.                                                     Ἅρπυς είναι και ο Έρωτας εξαιτίας του ότι σου αρπάζει το μυαλό και σε τρελαίνει.                                   Ἅρπη είναι και ένα είδος αρπακτικού ημερόβιου πτηνού, όμοιο με αετό ή γεράκι της οικογένειας των αετιδών. Απαντάται αποκλειστικά στη Νότια Αμερική, αλλά το αναφέρει και ο Όμηρος χωρίς να το έχει δει. Πώς το γνωρίζει;                                      Αλλά είναι και η δρεπάνη εξαιτίας του ότι αρπάζει αυτό που τεμαχίζει/θερίζει, “ἡ δ᾽ἅρπη ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι, λιγυφώνῳ” (Όµηρος, ΙΛΙΑΣ, Τ. 350).     [= και αυτή η Αθηνά, όμοια με γεράκι με απλωτές φτερούγες οξύφωνο]. Και το μουσικό έγχορδο όργανο, η άρπα, λόγω του δρεπανοειδούς της σχήματος.                                                                   Αλληγορικά είναι οι προσωποποιημένες θύελλες, καταιγίδες, άνεμοι, πλημμύρες, θεομηνίες, τα ακραία καιρικά φαι νόμενα όπως λέμε σήμερα τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Καθ’ ημάς δεν υπάρχουν ακραία φυσικά φαινόμενα, αλλά μόνο ακραίοι άνθρωποι.     Οι Άρπυιες είναι οι δαίμονες του γρήγορου και αιφνίδιου θανάτου. Ο Τηλέμαχος απαντάει στην Παλλάδα Αθήνη: «Νῦν δέ μιν ἀκλειῶς   Ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο· οἴχετ᾽ἄιστος ἄπυστος, ἐµοί  δ᾽ὀδύνας τε γόους  τε κάλλιπεν». (Όμηρος, Οδύσσεια α’ 239-241), [= μα τώρα αυτόν - τον Οδυσσέα - αδόξαστα τον άρπαξαν οι Άρπυιες/Λάμιες και άφαντος πάει και ανάκουστος, αφήνοντας σε μένα πίκρες και βάσανα]. Ο Όμηρος αναφέρει την Ποδάργη (= ταχύποδη, πους + αργός = γρήγορος εξ ου και η Αργώ), που με τον Ζέφυρο γέννησε τα δύο άλογα του Αχιλλέα, τον Ξάνθο και τον Βαλίο (ΙΛΙΑΣ, Π 149-151). Ο Ησίοδος στη “Θεογονία” του αναφέρει δύο  Άρπυιες, την Ἀελλώ = ἄελλα, θύελλα, ανεμοστρόβιλος) και την Ὠκυπέτη (= ταχύπτερη, ταχέως ιπτάμενη). Αργότερα προστίθεται και η Κελαινώ (= μαύρη, σκοτεινή την όψη, σκοτεινιά του ουρανού πριν το ξέσπασμα της καταιγίδας).                                                                          Η Πηνελόπη, αυτές επικαλείται όταν ζητάει να την πάρουν οι μαύρες θύελλες. Απεικονίζονται με γυναικείο πρόσωπο και με νύχια γαμψά και ισχυρά, όπως των αετών. Είναι η προσωποποίηση των άγριων θαλάσσιων ανέμων. Όσοι ναυτικοί δεν επέστρεφαν, ο λαός πίστευε πως τους είχαν αρπάξει οι Άρπυιες.

Από τις Άρπυιες έχει προέλθει και ο μύθος των Βαμπίρ (= βρυκόλακες, δράκουλες, νυχτερίδες) που αρπάζουν τις ψυχές των ζωντανών, τρεφόμενοι με το αίμα τους. Απεικονίζονται πάνω στους τάφους να κρατούν με τα γαμψά τους νύχια τις ψυχές των νεκρών (σκιάχτρα).



Ο “Μάγος του Οζ” (αγγλ. The Wizard of Oz), ταινία μιούζικαλ φαντασίας, παραγωγής 1939 σε σκηνοθεσία Βίκτορ Φλέμινγκ, η γνωστότερη και εμπορικότερη μεταφορά του μυθιστορήματος του Λ. Φρανκ Μπάουμ “The wonderful Wizard of Oz” που κυκλοφόρησε το 1900 εμπνέεται από τον ελληνικό μύθο των Αρπυιών. Η πρωταγωνίστρια της ταινίας Ντόροθι μεταφέρεται στη Σκυθία αρπαγμένη από τους δυνατούς ανέμους (Άρπυιες).

Και η ψυχή του μάντη Φινέα αρπάχτηκε απ’ αυτές και οδηγήθηκε στους Σκύθες, στη χώρα των οποίων υπήρχε μία Έχιδνα, που θεωρείται μητέρα των Σκυθών απ’ την ένωσή της με τον Ηρακλή. Ο Θαύμας αργότερα παραχώρησε τη θέση του στην Αιγίδα του Δία, που του την είχε δωρίσει ο Ήφαιστος. Έτσι έχουμε ενσωμάτωση του Θαύμαντος μέσα στη λατρεία των Ολύμπιων Θεών και την Ίριδα να γίνεται αγγελιοφόρος τους. Τις Άρπυιες τις κυνήγησαν οι Βορεάδες, Κάλαϊς και Ζήτης, οι ψυχροί βίαιοι άνεμοι. Το πεπρωμένο των δύο ηρώων απαιτούσε να συλλάβουν οπωσδήποτε τις  Άρπυιες, γιατί αλλιώς όφειλαν να πεθάνουν. Τελικά επήλθε συμβιβασμός. Οι Άρπυιες κυνηγήθηκαν από τους δύο ήρωες μέχρι τις νήσους Στροφάδες (το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας). Εκεί, με τη μεσολάβηση της Ίριδας ως απεσταλμένης της θεάς Ήρας γλίτωσαν το θά νατό τους, αλλά υποσχέθηκαν να επιστρέψουν στη σπηλιά τους, στη Δίκτη (Δίας+τίκτω) της Κρήτης (Λασιθιώτικα όρη) και να μην ξαναενοχλήσουν τον Φινέα ποτέ πια. Πρώτη ανάρτηση Εφημερίδα Εβδόμη

   Πέτρος Ιωαννίδης
καθηγητής φιλόλογος