ΕΤΥΜΟΛΟΓΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ

«ἄπιτε»!

Ἐξ Ἀναξιµένους ἄρχεσθαι &

Ἀνδραποδωδίας* Παύεσθαι Anaximenes.jpg

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ ΕΥΡΥΣΤΡΑΤΟΥ ΜΙΛΗΣΙΟΣ 585/4 - 528/5 ΘΕΩΝ Ο ΣΜΥΡΝΑΙΟΣ σ. 198, 14 (ἀντλεί ἀπό τόν Δερκυλίδη) Εὔδημος ἱστορεῖ ἐν ταῖς Ἀστρολογίαις [ἀπόσπ. 94 Spengel], ὅτι Οἰνοπίδης [βλ. ἀριθµ. 41, 7] εὗρε πρῶτος..., Ἀναξιµένης δέ ὅτι ἡ σελήνη ἐκ τοῦ ἡλίου ἔχει τό φῶς καί τίνα ἐκλείπει τρόπον». (= O Eύδημος στο βιβλίο του “Αστρολογίαι” αναφέρει ότι ο Οινοπίδης το ανακάλυψε πρώτος..., ο Αναξιμένης όμως (είπε ότι) η σελήνη παίρνει το φως της από τον ήλιο και παθαίνει έκλειψη κατά κάποιον τρόπο).

ΤΙΜΗΜΕΝΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΠΑΡΑ ΑΤΙΜΩΤΙΚΗ ΖΩΗ

«Ἀλγεινοτέρα γάρ ἀνδρί γε φρόνημα ἔχοντι ἡ μετά τοῦ μαλακισθῆναι κάκωσις ἤ ὁ μετά ρώμης καί κοινῆς ἐλπίδος ἅμα γιγνόμενος ἀναίσθητος θάνατος». (Θουκυδίδης, 460-399, Περικλέους Επιτάφιος, κεφ. 43) (= Γιατί πράγματι για έναν άνδρα που διαθέτει φιλότιμο είναι περισσότερο επώδυνη η ταπείνωση που απορρέει απ’ τη δειλία παρά ο θάνατος με τόλμη - ψυχικό σθένος - και με ελπίδα συγχρόνως κοινή - όλων για τη νίκη της πατρίδας, ο οποίος επέρχεται ανώδυνος/ανεπαίσθητος).

ΣΧΟΛΙΟ: Ο Θουκυδίδης  μάς  διδάσκει πως η ζωή ως βιολογικό απλώς φαινόμενο είναι κατώτερης αξίας απ’ τη ζωή με ηθικό περιεχόμενο, γι’ αυτό ο θάνατος είναι προτιμότερος, όταν η ζωή κινδυνεύει να χάσει την ηθική της υπόσταση και να εξευτελιστεί. “ΚΤΗΜΑ ΤΕ ΕΣ ΑΙΕΙ ΜΑΛΛΟΝ” (Α,22) ΑΛΛΑ ΠΟΥ ΕΙΣΙΝ ΟΙ ΚΤΗΤΟΡΕΣ!!! (Κληρονόμοι, ιδιοκτήτες, κάτοχοι, διαχειριστές).  Ο Θουκυδίδης μάς κληροδότησε το ιστορικό του έργο ως απόκτημα αθάνατο/αιώνιο, αλλά εμείς είμαστε ανίκανοι να το κληρονομήσουμε και να το διαχειριστούμε σωστά προς όφελός μας. Το θουκυδίδειο έργο-δημιούργημα έχει συντεθεί/συγγραφεί για να αποτελέσει ένα πολύτιμο οδηγό/σύμβουλο των ανθρωπίνων γενεών, που θα ακολουθήσουν, για να αποφύγουν τα λάθη του Παρελθόντος και να διαμορφώσουν ένα καλύτερο Μέλλον. Μέσα στα 12, (σημαδιακός ιερός αριθμός), μόνο κεφάλαια (35-46) του “Επιταφίου” του Περικλέους παρελαύνει όλη η γνώση για τον Αρχαίο Ελληνικό Κόσμο (Κλασσική Εποχή), κι αν ήταν το μόνο έργο της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας που θα είχε διασωθεί, απ’ τα πολλά που καταστράφηκαν, θα γνωρίζαμε τα πάντα γι’ αυτόν. Μου θυμίζει τον κρατήρα, περίφημο αγγείο του Αλεσάντρο Φραν- σουά, που το ανακάλυψε το 1844 στην Ιταλία (Κιούσι) και γι’ αυτό πήρε το όνομά του, τον κρατήρα του αγγειοπλάστη Εργότιμου και του αγγειογράφου Κλειτία, με τη μελανόμορφη διακόσμηση του μεγάλου κρατήρα (570) που απεικονίζει 270 μορφές της Μυθολογίας και φέρει 131 επιγραφές. Αν όλα τα αγγεία της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης χάνονταν και σωζόταν μόνο αυτό, θα ήταν ικανό να μιλήσει για την εποχή του, να δώσει ταυτότητα σε όλη την Αρχαία Ελληνική Μυθολογία (μεταφέρθηκε πρόσφατα από τη Φλωρεντία και φιλοξενήθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής τέχνης).

“ΔΥΝΑΜΙΚΗ” ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ “ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ” ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΑΛΛΑ ΥΠΟΤΥΠΩΔΗΣ και ΥΠΟΒΙΒΑΣΜΕΝΗ! ΚΩΛΟΤΟΥΜΠΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Μετά την πραξικοπηματική αποπομπή / κατάργηση του “Επιταφίου” του Περικλέους, για το σχολικό έτος 2016- 2017 (Νίκος Φίλης), επανέρχεται για το σχολικό έτος 2017-2018 και εντάσσεται στο πρόγραμμα διδασκαλίας του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας Γενικής Παιδείας στη Β’ τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου. Μετά τις έντονες αντιδράσεις διαφόρων επιστημονικών φορέων αναγκάστηκε ο Υπουργός Απαιδείας Κώστας Γαβρόγλου να τον επαναφέρει υποβιβάζοντάς τον όμως στη Β’ Λυκείου (διδασκόταν στη Γ’ Λυκείου, μία ώρα την εβδομάδα, όλο το έτος), για 2 ώρες εβδομαδιαίως επί δύο μήνες (11/9 έως 11/11 2017), αρχομένης της διδασκαλίας του από την πρώτη ημέρα του αγιασμού! Ο “Επιτάφιος” του Περικλή θα διδάσκεται σε 15 διδακτικές ώρες στο πρώτο δίμηνο του σχολικού έτους μόνο!!! Σας πληροφορώ ότι ακόμη δεν έχει αρχίσει η κουτσουρεμένη, υποτυπώδης, πρόχειρη διδασκαλία του και τα βιβλία δεν έχουν έρθει ακόμη στα σχολεία λόγω της εσπευσμένης και αιφνίδιας υπουργικής απόφασης. Το κακό δεν έχει τέλος. Ως προς την Αντιγόνη που διδασκόταν πέρυσι επί όλο το διδακτικό έτος αποσπασματικά και φτάναμε μέχρι τον στίχο 780 (Αίμονα) για δύο ώρες την εβδομάδα, εφέτος συρρικνώνεται η περίοδος διδασκαλίας από τα μέσα Νοεμβρίου μέχρι το τέλος του διδακτικού έτους. Το περίεργο είναι ότι ζητείται να διδαχτεί όλο το έργο, και από πρωτότυπο και από μετάφραση αποσπασματικά μέχρι το τέλος (στίχος 1353). Κανείς βέβαια δεν αντιδρά γι’ αυτή τη “γενναιόδωρη” πράξη του Υπουργείου Απαιδείας, που δέχτηκε να ευτελίσει και τα δύο έργα, (ρίχνοντας στάχτη στα μάτια) από το να τα καταργήσει εντελώς, όπως είχε προαναγγείλει!!!   

«Ὅταν δέ κρηπίς μή καταβληθῇ γένους (σήμερα της Παιδείας) ὀρθῶς, ἀνάγκη δυστυχεῖν τούς ἐκγόνους». (Ευριπίδης, 480-406, «Ηρακλής Μαινόμενος», στίχ. 1261-1262). [= Όταν δεν τεθούν απ’ την αρχή γερά θεμέλια/βάσεις - του γένους (σήμερα της Παιδείας) με το σωστό τρόπο είναι αναπόφευκτο οι απόγονοι να περιπίπτουν σε δυστυχία].

ΣΧΟΛΙΟ: Ο σοφός ποιητής Ευριπίδης είχε σωστά προβλέψει πως χωρίς σωστή Παιδεία αναγκαστικά κι αμετάκλητα θα υποφέρουν οι επόμενες γενιές. Πιστεύω πως δεν έπεσε έξω, απλώς εμείς πέσαμε εκόντες άκοντες. Εφαρμόζουμε την τακτική του ράβε-ξήλωνε και επιφέρουμε μπαλώματα που δεν επιλύουν τα άλυτα προβλήματα της πολύ Παιδεμένης και Απαίδευτης Παιδείας μας, αλλά τα επιδιορθώνουν πρόχειρα και προσωρινά.


ΑΗΡ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΑΛΛΑ

Στο προηγούμενο άρθρο υποστηρίζαμε πως ο ΑΗΡ είναι ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΑΛΛΑ. Αυτό διαφαίνεται κι αν πάρουμε τα γράμματα χωριστά: Α = Αήρ, Η = Ήλιος και Ρ = ρους/ροή/κίνηση. Διαπιστώνουμε ότι ο αήρ διαθέτει όλες τις ιδιότητες της δομής του. Επηρεάζεται από την ηλιακή ακτινοβολία και είναι μια αχανής, άπειρη πνοή που διαπερνά τα πάντα. Κι εμείς δεν είμαστε παρά μικροί κόσμοι, που μας συγκρατεί στη ζωή η ίδια αυτή λεπτή πνοή αέρα (η “ψυχή”).

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Ο Αναξιμένης είναι ο πρώτος που έκανε εμπειρική και όχι πειραματική παρατήρηση στην ύπαρξη του ψυχικού κόσμου του ανθρώπου.

ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ και ΗΛΙΟΣ

Υπήρξε ο πρώτος που παρατήρησε πως η Σελήνη δανείζεται το φως της από τον Ήλιο. Ο Ήλιος γι’ αυτόν κατελάμβανε μια δεσπόζουσα θέση. Ο Ήλιος βρίσκεται στο κέντρο μεταξύ Σελήνης και Άστρων και φωτίζεται προς πάσα κατεύθυνση. Η θρησκόληπτη, μυθική, μεταφυσική πίστη πως ο Ήλιος είναι κυρίαρχος πάνω σ’ όλα και παρακολουθεί, εποπτεύει και επιβλέπει τα πάντα παραχωρεί τη θέση της σε μια φυσική - επιστημονική εξήγηση. Ίσως ο Αναξιμένης να ‘ναι ο Προ-πρόδρομος, του Ηλιοκεντρικού Συστήματος. Αυτός που πρώτος έθεσε τον Ήλιο ως κέντρο του Σύμπαντος. Το μήκος και το πλάτος των πλανητών υπολογίζεται με βάση τις ηλιοκεντρικές συντεταγμένες.

ΑΕΤΙΟΣ ΙΙ 20, 2 (Dox. Gr. 348) «Ἀναξιμένης πύρινον ὑπάρχειν τόν ἥλιον ἀπεφήνατο (συνέχεια) 22, 1: Ἀναξιμένης πλατύν ὡς πέταλον τόν ἥλιον. 23,1 (Dox. Gr. 352): Ἀναξιμένης ὑπό πεπυκνωμένου ἀέρος καί ἀντιτύπου ἐξωθούμενα τά ἄστρα τάς τροπάς ποιείσθαι». [Ο Αναξιμένης αποφάνθηκε ότι ο ήλιος είναι πύρινος (συνέχεια): Ο Αναξιμένης (λέει ότι) ο ήλιος είναι πλατύς σαν πέταλο (συνέχεια): Ο Αναξιμένης (δέχεται ότι) τα αστέρια ωθούνται από συμπυκνωμένο και αντίθετο αέρα, και έτσι κινούνται].


ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ και ΟΥΡΑΝΙΟ ΤΟΞΟ

Εξήγησε το Ουράνιο τόξο (ΙΡΙΣ) ως αποτέλεσμα της αντανάκλασης των ηλιακών ακτίνων πάνω σε μια μάζα συμπυκνωμένου αέρα. Το 578 ο Αναξιμένης παρατήρησε τη σχέση του Ουράνιου Τόξου και του Ήλιου. Αντί να αποδώσει το τόξο σε θεϊκές, ουράνιες δυνάμεις πρότεινε πως τα σύννεφα αλλάζουν την πορεία του ηλιακού φωτός και παράγουν το τόξο των χρωμάτων, του οποίου βασικά και ευδιάκριτα χρώματα είναι το κόκκινο, το κίτρινο και το μπλε και ακολουθούν το ιώδες, το πράσινο, το βιολετί και πορτοκαλί, σύνολο επτά. Μετά από 2.215 χρόνια, ο Καρτέσιος (1596-1650) έδωσε την πρώτη ικανοποιητική ερμηνεία για το πώς δημιουργείται το φυσικό αυτό φαινόμενο, με το νόμο της διάθλασης του ηλιακού φωτός (1637).

ΑΕΤΙΟΣ ΙΙΙ 5, 10 (Dox. Gr. 373) ¨Ἀναξιμένης ἶριν γίνεσθαι κατ᾽αὐγασµόν ἡλίου πρός νέφει πυκνῷ καί παχεῖ καί µέλανι παρά τό µή δύνασθαι τάς ἀκτῖνας εἰς τό πέραν διακόπτειν ἐπισυνισταµένας αὐτῷ. (Ο Αναξιμένης λέει ότι το ουράνιο τόξο σχηματίζεται από την πρόσπτωση των ακτίνων του ηλίου σε πυκνό και μαύρο σύννεφο, οπότε οι ακτίνες δεν μπορούν να το διαπεράσουν και συγκεντρώνονται πάνω σ’ αυτό).


――――― *

Ἀνδραποδωδία: παράγεται από το ανήρ + πούς + ώδης. Αριστοτελικός όρος που βρίσκεται στα “Πολιτικά” βιβλίο Ζ’, κεφ. 15, 13 ή 1336b, 13 και σημαίνει τον ανδραποδισμό, την υποδούλωση, υποταγή, δουλοπρέπεια, ανελευθερία. Σ’ ένα τέτοιο καθεστώς δουλείας, κατοχής και ανελευθερίας μάς έχουν ρίξει, οι κρατούντες, από το 2009· τότε που ξέσπασε η δήθεν οικονομική κρίση και που μας το επέβαλε η τρόικα, για να μας διασώσει αφαιμάσσοντας και την παραμικρή ικμάδα που διαθέταμε. Πρώτη ανάρτηση Εφημερίδα Εβδόμη

Πέτρος Ιωαννίδης

καθηγητής Φιλόλογος